قارماک ؛ بازی محلی ترکمن / شکوه اعظم ذوالفقاری / فصلنامه ياپراق / سال نهم / شماره 35-34 / تابستان و پائيز 1385

فصلنامه ي فرهنگي ، ادبي و اجتماعي تركمنهاي ايران

در باره ي فصلنامه

• صفحه ي اصلي

• در باره ي فصلنامه

• در باره ي هيأت تحريريه

آرشيو

ارتباطات

• وبسايت ها

روزي يك ضرب المثل

• قارماک (بازي)

فصلنامه ياپراق / سال نهم / شماره 34-35 / تابستان و پائيز 1385

قارماک (بازي محلی ترکمن)

ص 23-22

بايرام گل الياسوا

مترجم: ی. حق جو

هر قوم ومليت با هر فرهنگ و پيشينه اي ، در دل خود آداب ، رسوم ، افسانه ، مثل ها و متل هايي دارد که ويژه است و منحصر به همان قوم. در ميان اين آداب و رسوم – که هر کدام يادگار روزگاري دور و دراز است – مي توان بازي هاي محلي را يافت . اين بازي ها که به طور عمده ، بازي هاي گروهي و جمعي بودند،تنها با انگيزه ي سرگرم شدن افراد اجرا نمي شدند ، که هدف ديگر آن تقويت روحيه ي جمعي و همياري در بين افراد يک قوم يا قبيله بود .

«قارماک» يکي از اين بازي هاست که در ميان مردم ترکمن اجرا مي شود . براي اجراي اين بازي دايره اي از افراد – معمولا بچه ها – که بر روي خط کشي دايره اي شکلي ايستاده اند و همچنين طنابي به طول 2 تا 3 متر لازم است . در انتهاي اين طناب ،کيسه ي کوچکي پر از خاک مي بندند .طناب را با توجه به تعداد افراد شرکت کننده در بازي ، کوتاه يا بلند انتخاب مي کنند. اگر تعداد آنها زياد باشد ، قطر دايره اي که تشکيل داده اند نيز بزرگ تر خواهد شد ،در نتيجه اندازه و طول طناب نيز بيشتر بايد باشد . اما در هر حال اين اندازه نبايد از 3 متر بيشتر شود.

بر اساس قرعه ، از بين شرکت کنندگان در بازي ، فردي را انتخاب مي کنند و به مرکز دايره مي فرستند. به آن فرد ، «باليق چي» (يعني ماهي گير) مي گويند. آن فرد يک سر طناب را گرفته و سر ديگر طناب را که کيسه ي کوچک پر از خاک به آن بسته شده ، در ارتفاع 20 الي 30 سانتي متر از زمين ، دور خود مي چرخاند. آنها که بر روي خط دايره اي ايستاده اند ، وقتي کيسه به آنها رسيد ، بايد با پرش از روي کيسه بي آن که به بدنشان برخورد کند ،آن را از زير پاهاي خود عبور دهند. البته برخي از شرکت کنندگان مي توانند به موقع خود را عقب تر بکشند تا طناب و کيسه ي خاک با آنها برخورد نکند و از مقابلشان عبور نمايد. با اين توضيح که هر شرکت کننده تنها مي تواند يک باراين کار را انجام دهد و در صورت تکرار بيش از يک بار ، او از بازي خارج مي شود .

«باليق چي» نيز حق دارد به اين نيرنگ ها متوسل شود. به اين ترتيب که او نيز مي تواند ناگهان طناب را از حرکت بازدارد و يا ناگهان در جهت مخالف حرکت قبلي بچرخاند. اگر کيسه به پاي هر کدام از بازي کنان اصابت کند ، به معناي آن است که آن فرد صيد شده است و به اين ترتيب بايد از بازي حذف شود.

سه نفر از بازي کنان که بتوانند تا انتهاي بازي خود را از اصابت کيسه در امان نگه دارند ، به عنوان برنده ي بازي اعلام مي شوند.

قانون بازي: بازي کن نمي تواند تا پايان بازي از دايره اي که رسم شده ، بيرون برود و محل ايستادن خودش را تغيير دهد. تا انتهاي بازي ، هر چه قدر هم بازي کنان اخراج شوند ، دايره محدودتر نمي شود و به همان اندازه باقي مي ماند.

به اين ترتيب بازي قارماک با تعدادي شرکت کننده به عنوان بازي کن و عده اي ديگر در جايگاه تماشاگران اجرا مي شود.

بازگشت به فهرست اين شماره