فصلنامه ي فرهنگي ، ادبي و اجتماعي تركمنهاي ايران

در باره ي فصلنامه

• صفحه ي اصلي

• در باره ي فصلنامه

• در باره ي هيأت تحريريه
 

آرشيو

• جديدترين شماره

• شماره هاي پيشين
 

ارتباطات

• دفتر يادداشت

•  تماس با ما

• وبسايت ها

 

 

روزي يك ضرب المثل


 
   

 

• راهنماي نوشتار درست الفباي لاتين و عربي زبان تركمن (1) •

فصلنامه ياپراق / سال هشتم / شماره 32 / زمستان 1384

ص 26

محمود عطاگزلي

نوشتار واحد تركمنى، مقوله ‎اى است كه اين روزها بسيار بر سر زبان‎ها افتاده است. اكنون در تركمنستان، پس از استقلال اين كشور، الفباى لاتين استفاده مى گردد. اين كه چرا الفباى لاتين تركمنى و ديگر ملل ترك همچون ترك‎هاى تركيه و آذرى بايد از هم تفاوت داشته باشد، جاى بحث دارد.

در درس هاى ارايه شده از الفباى رسمى تركمنستان استفاده خواهيم كرد و در معادل هاى آن از الفباى عربى تركمنى مورد استفاده در نشريات ياپراق‏، صحرا و ... بهره خواهيم برد.

الفباى عربى تركمنى مورد نظر ما ، الفبايى است كه توسط استاد مرحوم دكتر حميد نطقى با نام «املاء قلاووزو» (يازى قايدالارى) در نشريه ى پربار «وارليق» (شماره ى91، 92 آذر و دى 1365) ارايه شده است. اين الفبا توسط نگارنده، در جزوات «الفباى پيشنهادى تركمن» (انتشارات ياغتى، 1366) و كتاب خودآموز تركمنى (الفبا، خط و تلفظ صحيح) (انتشارات حاج طلايى، 1372) تقديم جامعه‎ى فرهنگى تركمن‎ها شد و اكنون به مرحله‎اى رسيده است كه بجز دو حرف (اوْ/o) و (غ در اول كلمه) تقريبا تمامى مسايل ديگر اين الفبا حل شده است. براى اطلاعات بيشتر مى ‎توانيد به مصوبه ى سمينارهاى كلاله و بندرتركمن (سال 1383) با عنوان «رسم الخط رسمى زبان تركمنى و بعضى قواعد نوشتارى آن» مراجعه نماييد.

از همان سال‎ها، ويرايش و تصحيح خط عربى تركمنى كتب منتشره ى استاد مراددوردى قاضى و بيشتر نويسندگان و شاعران تركمن صحرا به عهده ى اين جانب گذارده شد.(براى مشاهده ى ليست اين كتب به پاورقى شماره ى 1 مراجعه شود.)

آموزش اين الفبا در نشريه ى صحرا در طى چندين شماره چاپ گرديد كه مجموعه ى آن آموزش‎ها در سايت نگارنده به آدرس (www.turkmendili.4t.com) آورده شده است.

براى آموزش ويرايش و نوشتار صحيح تركمنى به خط عربى و لاتين تركمنى ،مجموعه مقالاتى ترتيب داده ايم كه تقديم علاقه مندان زبان تركمنى مى شود:

الفباى تركمنى

در الفباى لاتين تركمنى 30 حرف وجود دارد. اين حروف عبارتند از:

A a

B b

Ç ç

D d

E e

Ä ä

F f

G g

H h

I i

J j

K k

L l

M m

N n

Ò ò

O o

Ö ö

P p

R r

S s

ª º

T t

U u

Ü ü

W w

Y y

Ý ý

Z z

Ž ž

تعداد حروف الفباى لاتين با توجه به اين كه برخى از آنها چند صدايى هستند، در الفباى عربى تركمنى افزايش مي‌يابد:

حروف چند صدايى عبارتند از:

حروف چند صدايي

معادل الفباي عربي تركمني

مثال با الفباي

عربي تركمني

 

H

 

خ

آخ، واخ

ح

صحرا، لحد

هـ

هِر، هين

 

 

Z

 

ذ

اذيت، ذليل

ز

زر، گزر

ض

ضرر، ضد

ظ

ظالم، وعظ

 

C

ث

اثر،  ثمر

س

سن، دوْست

ص

صنم، خاص

K

ق

قاقا، قاقماق

ك

كأدي، كِل

 

G

 

گ

گل، گؤر

ق

قان، قوْيوُن

غ

آغيٍر، چاغا

بدين ترتيب با احتساب حرف (ع)، الفباى خط عربى تركمنى داراى 41 حرف خواهد بود. در درس هاى آينده بيشتر با ويژگى حروف و طرز نوشتن كلمات تركمنى به الفباى لاتين و عربى آشنا خواهيد شد.

زيرنويس:

1- اين كتاب‎ها عبارتند از:

-نمازينگ دستورلارى (بأش وقت نماز اوقالماغينگ طريقه‎سى)، مراددوردى قاضى، نشر قابوس، 1373، وزيرى، 30 ص.

-ادبى ميراث (1)، ، مراددوردى قاضى، نشر قابوس، 1376، وزيرى، 184 ص.

- ادبى ميراث (2) و مختومقلى نينگ ،چاپ بولمان شعرلارى، ، مراددوردى قاضى، نشر قابوس، 1376، وزيرى، 184 ص.

-گركزلرينگ تاريخچه‎سى، مايا صفروا، نشر قابوس، 1376، رقعى، 13 ص.

-ايليمه سوغات (دفتر شعر)، باى محمد قليچى، مقدمه و ويرايش محمود عطاگزلى، انتشارات گلنشر مشهد، وزيرى، 96 ص.

-خودآموز تركمنى(مكالمه)، مراددوردى قاضى، گنبدقابوس، نشر قابوس، 1372، وزيرى، 120 ص.
-سيرت حضرت رسول(ص)، مراددوردى قاضى، نشر قابوس، 1377، رقعى، 38 ص.

-يورك پاياماسى (برگزيده ى اشعار كريم قربان نفس)، به كوشش مراددوردى قاضى و محمود عطاگزلى، انتشارات ايل آرمان، 1380، رقعى، 120 ص.
-روباغى ‎لار (رباعيات آمان گلدى آمان)، به كوشش قربان صحت بدخشان، انتشارات ايل آرمان، 1382، وزيرى، 115 ص.

-استاديم خلق (دفتر شعر)، تقان مراد هلاكويى، انتشارات ايل آرمان، 1380، رقعى، 40 ص.
-ديوان مسكين قيليچ، چاپا تاييارلانان‎لار حاج مراددوردى قاضى و محمود عطاگزلى، انتشارات عشق دانش، 1384، وزيرى، 155 ص.

-نماز اوقالماغينگ طريقه‎سى، تاييارلانلار حاج مراددوردى قاضى و قربان محمد قاضى، انشارات گلنشر، رقعى، پاييز 1379

-تركمن گلين قيزلارينگ شاهيرانا دؤره‎ديجيليگى، چاپا تاييارلارن عبدالمجيد پورقاز، وزيرى، 1374.
-مجموعه ى اشعار مختومقلى فراغى (دفتر اول)، گروه بررسى اشعار بندرتركمن (مشهدقلى قزل، غفور خوجه، عبدالصالح پاك، تنقرقلى يلقى)، انتشارات عصر، جيبى، 1379.