•
فصلنامه ياپراق / شماره
ی31-30 /
سال 1384
ايران در مطبوعات تركمنستان
صفحه
28
نوشته : سردار آتايف (ايرانشناس / از
كشور تركمنستان)
ترجمه : يوسف قوجق
در شمارة سوم (سال 2003)
مجلة «چشم انداز روابط فرهنگي» طي مقاله اي به قلم
نگارنده ، فهرست مقالات چاپ شده در بارة ايران در
مطبوعات تركمنستان تا سال كسب استقلال (27 اكتبر سال
1991) ارايه شده بود. اكنون ما قصد داريم در اين مقاله
، فهرست مقالات چاپ شده در بين سالهاي 1991 (سال كسب
استقلال تركمنستان) تا سال 2004 را ارايه نمائيم.
از همان ابتداي كسب
استقلال ، تعداد مقالات چاپ شده در مطبوعات تركمنستان
با موضوع ايران افزايش چشمگيري داشته است. در همين مدت
تعداد مقالات علمي مربوط به ايران نيز افزايش يافت. در
همين راستا ، غير از مطالب مربوط به طبيعت و معرفي
شهرهاي ايران ، مقالات مربوط به شخصيت هاي تاريخي
ايران ، شاعران و نويسندگان ايراني و آثار آنها به
صورت گسترده در مطبوعات تركمنستان انعكاس يافت. در
سالهاي استقلال برخلاف قبل كه آثار شاعران و نويسندگان
از زبان روسي به تركمني ترجمه مي شد ، ترجمة اين آثار
به زبان تركمني ، با مراجعة مستقيم و بلاواسطه به اين
آثار از زبان فارسي به تركمني ترجمه و در مطبوعات
ارايه شده است. پس از كسب استقلال تركمنستان ، روابط و
تردد با ايران بيشتر شد. مسافرت هايي كه به ايران صورت
مي گرفت و زيارت هايي كه از اماكن مقدس ايران از سوي
تركمنستاني ها صورت مي گرفت ، باعث شد تا شرح اين
سفرها بارها از سوي نويسندگان نگاشته و در مطبوعات به
چاپ برسد و در پي آن ايرانشناسان نيز آثار بيشتري در
بارة ايران نوشتند كه از بين آنها مي توان به اثر «خ.
آتايف» با عنوان «تركمنهاي ايران در بين سالهاي 80-30
قرن بيستم» (سال 1992) ، اثر «آ. دورديف» با عنوان
«رمان تاريخي كيمير كور» (سال 1995) ، اثر «م.ك.
خوجاقليوف» با عنوان «سال 1858 جنگ قاري قلعه» (سال
1996) و ديگر آثار اشاره نمود. با اين وجود ، بيشترين
آثار مربوط به ايران در اين سالها را آثار كاركنان
مطبوعات تركمنستان تشكيل مي دهند. به طور مثال مقالات
و مطالب مربوط به ايران در مطبوعات تركمنستان نظير
«ادبيات و صونغات» (ادبيات و هنر) ، «خلق دورموشي»
(زندگي مردم) ، «تركمن گوندوغاري» (تركمن شرقي) ،
«تركمنستان» ، «نسيل» (نسل) ، «موغاليم لار گازيتي»
(نشريه معلمين) ، «واطان» (وطن) ، «خلق سسي» (نداي
خلق) ، «آشغاباد آغشامي» (شب عشق آباد) ، «تركمن سسي»
(نداي تركمن) ، «آشغاباد» (عشق آباد) ، «نيترالني
تركمنستان» (تركمنستان بيطرف) ، «بالكان» ، «اقتصادي و
دورموش» (اقتصاد و زندگي) كه همگي در قطع روزنامه اي
به چاپ مي رسند و مجلاتي همچون «قره قوم» ، «ياشليق»
(جواني) ، «گونش» (تابش) ، «ديار» ، «ميراث» ، «سياسي
صحبتدش» (هم صحبت سياسي) ، «ساغليق» (سلامتي) ،
«خاليپا» (استاد) ، «تركمنستان علم و تكنيكا» (علوم و
فنون تركمنستان) و«تركمن آرخيوي» (آرشيو تركمن) به چاپ
رسيده است. به اين ترتيب فهرست مقالات چاپ شده در اين
مطبوعات بين سالهاي 2004-1991 چنين است:
هفته نامة «ادبيات و صونغات»
(ادبيات و هنر) :
ـ زندگي و آثار صادق هدايت / مورخ
13/8/1993
ـ مصطفي .... «دو درخت» (داستان) /
مورخ 17/10/1997
ـ رشيدالدين همداني ؛ «انديشه هاي
خردمندانه» / مورخ 1/1/1992
ـ فكرت آوچي ، «كباب بر روي ذغال مي
سوزد» / مورخ 27/10/1994
ـ «سياووش» / مورخ 31/10/1997
ـ فردوسي ؛ «شاهنامه» / مورخ
10/10/1997
ـ محمود پهلوان ؛ «آتش ، آب ، هوا ،
خاك را به ايل بخشيدم» (رباعيات)/ مورخ 12/2/1999
ـ يازبرديف آ. ؛ «ادبيات پارفيا» /
8/9/2000
ـ يازبرديف آ. ؛ «ادبيات اوستا ؛
تركمن در منابع قديمي و تاريخي» / مورخ 9/6/2000
ـ عمر خيام / مورخ 16/4/1993
ـ عمر خيام / مورخ 29/8/1997
ـ عمر خيام / مورخ 23/1/1998
ـ دورديف آ. ؛ «كيمير كور و نادرشاه»
/ مورخ 21/8/1998 ؛ 28/8/1998 و 4/9/1998
ـ مردوف آ. ؛ «چاپ ياپراق تداوم يابد»
/ مورخ 26/8/1994
ـ جوماگلديف ت. ؛ «صحبتي در بارة
ايران» / 15/2/1991
ـ رجب اوف ر. ؛ «سعدي» / مورخ
12/5/2000
ـ يازبرديف آ. ؛ «شجرة نسل شاهان
هخامنشي» / مورخ 25/11/1994
ـ آتايف س. ك. ؛ «دورموش ، مجلة
تركمنهاي ايران» / مورخ 12/12/1992
مجلة «قره قوم» :
ـ رشيدالدين ؛ «تاريخنگاري» / شمارة
11 سال 1996
ـ «آتايف ك.» و «جومايف م.» ؛ «غرليات
جهانشاه حقيقي» / شمارة 9 سال 2003
نشريه «خلق دورموشي» (زندگي مردم)
:
ـ خسرو و شيرين «از درد فراق» / مورخ
23/12/1993
نشريه «تركمن گوندوغاري» (تركمن
شرقي) :
ـ عمر خيام / مورخ 21/3/1996
ـ وفايف چ. ؛ «صحبتي در بارة ايران»
/ مورخ 5/2/1994
روزنامة «تركمنستان» :
ـ «پيرمامدوا گ.» و «بغده ع.» ؛ «در
بارة عارف شيراز» / مورخ 18/10/2002
ـ يوسوپوف خ. ؛ «ردپاي كتيبه هاي
بيستون در قره قوم» / مورخ 15/11/1995
ـ آتانيازوف س. ؛ «كلامي در بارة
ايران» / مورخ 5/7/1997
ـ نورباتف ق. ؛ «داستانهايي در بارة
ايران» / مورخ 1/4/1999 و 5/1/1999 و 6/1/1999
ـ نورباتف ق. ؛ «زبان تركمني در
ايران» / مورخ 18/2/1994
نشريه «نسل» :
ـ رحيمي مهدي ؛ «نخستين درس» / مورخ
14/1/1995
ـ بيوك ملكي ؛ «مورچه ها» / مورخ
31/10/1996
ـ «زندگي و آثار عمر خيام» / مورخ
25/11/1997
ـ خديروف گ. ؛ «آداب و رسوم جديد در
ايران» / مورخ 1/1/1999
ـ قربانگلديف د. ؛ «جمهوري اسلامي
ايران بيستمين سال پيروزي را جشن مي گيرد» / مورخ
2/9/1999
ـ قربانف خ. ؛ «در قيامت از همسايه مي
پرسند» / مورخ 11/2/1999
ـ آنامحمد نوتي فرزند شاقلي ؛ «سفر به
تركمن صحرا» / مورخ 30/7/1994
نشريه «موغاليم لار گازيتي» (نشرية
معلمين) :
ـ فخرالدين علي صفي ؛ «لطيفه هاي
فارسي» / مورخ 3/5/1995
ـ نورباتف ق. ؛ «شعرهايي كه قلب را
گرما مي بخشد» / مورخ 5/2/1999
نشرية «وطن» :
ـ عمر خيام ؛ «رباعيات» / مورخ
15/2/1994
ـ قاراجايف س. ؛ «ملاقات با فردوسي» /
مورخ 14/8/1997
ـ عمر خيام / 20/1/1998
ـ سعدي ؛ شعر «وصيت» / مورخ 12/3/1998
ـ گوندوغديف او. «نادرشاه افشار» /
مورخ 16/7/1998
ـ قاراجايف س. ؛ «راهي به سمت ايران»
/ مورخ 10/7/1997
ـ قاراجايف س. ؛ «شهر قم» / مورخ
7/8/1997
ـ قاراجايف س. ؛ «تهران» / مورخ
17/7/1997
ـ قاراجايف س. ؛«با احترام به امام
خميني» / مورخ 31/7/1997
ـ قاراجايف س. ؛ «جشن ملي جمهوري
اسلامي ايران» / مورخ 9/2/1999
ـ قربانگلديف د. ؛ «يكم آوريل ؛ روز
تأسيس جمهوري اسلامي ايران» / مورخ 1/4/1995
ـ قربانگلديف د. ؛ «جمهوري اسلامي
كدام مسير را انتخاب كرد؟» / مورخ 19/2/1994
ـ دورديف آ. ؛ «كيمير كور و نادرشاه»
/ مورخ 23/2/1993
نشريه «خلق سسي» (نداي خلق) :
ـ عمر خيام ؛ «رباعيات» / مورخ
9/8/1995
ـ عمر خيام ؛ «رباعيات» / مورخ
16/8/1995
ـ آتابرديف خ. ؛ «حافظ و گوته» / مورخ
13/7/1994
نشريه «آْشغاباد آغشامي» (شب عشق
آباد) :
ـ عمر خيام ؛ «رباعيات» / مورخ
23/6/1993
ـ آتدايف س. ؛ «او را با تيمورلنگ
مقايسه مي كنند» / مورخ 7/7/1995
مجلة «ياشليق» (جواني) :
ـ قصص الانبياء ؛ حكايات مربوط به
پيامبران / شمارة 3 / سال 1992
ـ مروزي بگنج ؛ «خداي من! مرا ببخش !
به قلبم آرامش ده!» / شمارة 1 / سال 1994
ـ «قولايف خ.» و «قربانف گ.» ؛ قرآن
كريم و ترجمة آن» / شمارة 3 / سال 1991
ـ قربانگلديف د. ؛ «در بيراهه ها گل
مي رويد» / شمارة 11 / سال 1994
ـ آتايف س. ك. ؛ «سرخس ايران و مشكلات
آن» / شمارة 2 / سال 1992
نشريه «تركمن سسي» (نداي تركمن) / اين
نشريه هم اكنون با عنوان «تركمن دنياسي» (دنياي تركمن)
چاپ و منتشر مي شود:
ـ عمر خيام ؛ «رباعيات» / شمارة 3 /
سال 1998
ـ رضا قنبر دميرچي ؛ «اي دل ! مرا
نسوزان» (شعر) / شمارة 11 / سال 1999
ـ قربانگلديف د. ؛ روابط فرهنگي
تركمنستان ـ ايران ؛ هماهنگي روحي است» / شمارة 11 /
سال 1999
ـ كريم فرزند بالكان ؛ «گنبد كاووس ؛
تاريخ اين شهر و زندگي تركمنها» / شمارة 12 / سال 1997
ـ قربانگلديف د. ؛ «ديه جي ؛ نويسنده
، عالم و مترجم» / شمارة 8 / سال 1999
ـ خانگلدي اونق ؛ «آداب و رسوم عروسي
در بين تركمنهاي اترك و گرگان» / شمارة 2 / سال 1997
ـ آتايف س. ك. ؛ «تحليل تاريخ تركمن
در مجلة ايران شناخت» / شمارة 1 / سال 1999
ـ آتايف س. ك. ؛ «ياپراق ؛ مجلة
تركمنهاي ايران» / شمارة 1 / سال 2001
ـ «مراد دوردي قاضي و انتشارات وي در
گنبد ؛ حكايت هاي گركز» / شمارة 6 / سال 1998
ـ مرادقليف د. ؛ «صحرا ؛ نشرية
تركمنهاي ايران» / شمارة 6 / سال 1998
ـ صادق اوف ب. ؛ «قابل توجة خوانندگان
ايراني ما ؛ نامه ها و پاسخ به نامه ها» / شمارة 6 /
سال 1995
نشرية «آشغاباد» (عشق آباد) :
ـ «عمر خيام» / مورخ 16/10/1997
ـ كشكولي مهدخت ، «غذاي جالب»
(داستان) / مورخ 9/6/1998
ـ عمر خيام ، «رباعيات» / مورخ
5/6/2003
ـ سيدنوروف س. ، «گرگان نامه ؛ در
بارة زندگي تركمنهاي ايران» / مورخ 19/6/1997
ـ سيدمحمد صدر ، «امام خميني و عدالت»
/ مورخ 5/7/1999
ماهنامة «گونش» (تابش) :
ـ ابراهيمي نادر ، «مراد علي هيزم
شكن» (داستان) / شمارة 3 سال 1999
ـ كاتب محمدرصا ، «روزهاي تعطيل»
(داستان) / شمارة 9 سال 1998
ـ « ايران و ايرانيان» / شمارة 10 سال
1999
ماهنامة «ديار» :
ـ عمر خيام ؛ «رباعيات» / شمارة 12
سال 1993
ـ دورديف م. «قلعة نساء ؛ گوهر فرهنگ
تركمن» / شمارة 11 سال 1995
ـ دورديف م. «نادرشاه كه شمشير را گاز
زد» / شمارة 9 سال 1993
ـ گوندوغديف او. «آتش پرستي» / شمارة
6 سال 1996
ـ مردوف آ. «فرهنگ لغت تركمني ـ
فارسي» / شمارة 7 سال 1993
ـ موستاكف ؛ «مختومقلي و عمرخيام» /
شمارة 12 سال 1993
ـ عمر خيام ؛ «نوروزنامه» / شمارة 3
سال 1996
مجلة «ميراث» :
ـ مرداني ت. ن. ؛ «امير تيمور و حافظ
شيرازي» / شمارة 2 سال 2003
ـ آتدايف س. ؛ «نادرشاه» / شمارة 1
سال 1992
روزنامة «تركمنسكايا ايسكرا» (نام
كنوني اين روزنامه ، «نيترالني تركمنستان» به معناي
«تركمنستان بيطرف» است):
ـ دورديف م. ؛ «پارفياي دامنة كوه
كؤپت داغ» / مورخ 10/7/1995
ـ دائونف خ. ؛ «لشگركشي هاي هخامنشي
ها به سمت حاشيه درياي كاسپين» / مورخ 30/9/1996
ـ آتايف س. ك. ؛ «شعر نو در شرق
معاصر» / مورخ 16/8/1995
ـ آتايف س. ك. ؛ «بازتاب سفر ص. آ.
نيازوف به جمهوري اسلامي ايران در مطبوعات ايران» مورخ
6/1/1994
ـ آتايف س. ك. ؛ «بهمن ، ماه ايراني
كه جديداً نامگذاري گرديد.» / مورخ 10/2/1995
مجلة «سياسي صحبت دش» (هم صحبت سياسي)
؛ نام كنوني اين نشريه ، «قالكينيش» (رستاخيز) مي
باشد:
ـ خومادوف يا. «در نيمة دوم قرن 18
تجارت مي نمايند : به اين ترتيب روابط تجاري بين
ايرانيان تركمن و منطقة ماوراء بحر خزر حفظ مي شود» /
شمارة 2 / سال 1996
ـ آتايف س. «افشارها ، بخشي از تاريخ
تركمن هستند» / شمارة 9 / سال 1995
ـ آتايف س. « نادر شاه كيست؟ » /
شمارة 3 / سال 1996
ـ آتايف س. ك. «ايران امروز» / شمارة
6 / سال 1996
ـ آتايف س. ك. «اين صداي راديو گركان
است» / شمارة 10 / سال 1995
ـ آتايف س. ك. «دانشمند ايران
ملاصدراي شيرازي» / شمارة 6 / سال 1998
ـ آتايف س. ك. «ايران از نگاه يك شرق
شناس»/ شمارة 12 / سال 1997
مجلة «ساغليق» (سلامتي) :
ـ «خسرو و شيرين» / شمارة 3 / سال
1993
نشريه «بالكان» :
ـ تنكابني ف. «مادرش در خواب نبود»
(داستان بلند) / مورخ 11/2/1994 و 12/2/1994
ـ ذبيح اللخ صفا «تاريخ ادبيات ايران»
/ مورخ 10/9/1996
ـ «حكايات سعدي» / مورخ 8/9/1994
ـ «اگر به شاعر دانا گوش دهيم ؛ گزيدة
حكاياتي از گلستان سعدي» / مورخ 21/7/2003
«ايزوستيا آ.ن. تركمنستانا» (بولتن
آكادمي علوم تركمنستان) :
ـ نورباتف ق. ؛ «ميراث ادبيات عاميانة
تركمنهاي جهان» / شمارة 2 / سال 2001
ـ آتايف س. ؛ «تركمنهاي خيوه در
جنگهاي سال 1740 نادرشاه» / شمارة 6 / سال 1995
نشريه «خاليپا» (خليفه) :
ـ دورديف و. ؛ «كيمير كور و نادرشاه»
/ شمارة 3 / سال 1993
مجله «آرشيو تركمن» :
ـ اورازوا د. و. ؛ «غائلة سال 1916
در گرگان و تجن» / شمارة 2-1 سال 1996
مجلة «اقتصاديت و دورموش» (اقتصاد و
زندگي) :
ـ آتايف س. ك. ؛ «ايران براي غلبه بر
مسائل اقتصادي خود به دنبال راهي است» / شمارة 24 /
سال 1994
