هنرهای بديع ترکمن / شماره ي 29-27 فصلنامه ي ياپراق / ویژه ی هنرهای سنتی ترکمن

فصلنامه ي فرهنگي ، ادبي و اجتماعي تركمنهاي ايران

در باره ي فصلنامه

• صفحه ي اصلي

• در باره ي فصلنامه

• در باره ي هيأت تحريريه

آرشيو

ارتباطات

• وبسايت ها

روزي يك ضرب المثل

هنرهاي بديع تركمن ها / مقاله •

فصلنامه ياپراق / شماره ی 29-27 / سال 1384

ويژه نامه ی هنرهای سنتی ترکمن ها

هنرهاي بديع تركمن ها

صفحه 21

امروزه نقش و نگارهايي که بطور سمبوليک نمادهای بامفهومی را نشان مي دهند، بيشتر بصورت رسمها و نقشهای هندسی در يک قواعد خاص هنری بر روی پيراهنها و انواع البسه ها و زيور– آلات منعكس مي شوند. اين نقش و نگارها نه تنها بر روی پارچه ها و زيور-آلات فلزی ، بلکه بر روی انواع وسائل زينتی ديگر نيز ترسم مي شوند. توجه خوانندگان را ذيلاً به اينگونه از تزئينات هنری جلب ميکنيم.

انواع هنرهای تزئينی که با مهارت دست بر روی کدوهای مخصوص خشک شده در بين ترکمنها پرداخت ميشوند، قدمتي ديرينه دارد. اين آثار هنری بسيار جالب كه بطور ماهرانه پرداخت شده اند، ارزش بديع و سطح هنری بسيار بالاي اين صنايع دستی تركمنها را نشان مي دهد كه از قديم الايّام رواج داشته است. شكلهائی که بر روی کدوهای خشک شده مخصوصی که بدقّت نقاّشی مي شوند، دارای برداشتها و معاني فلسفی هستند که هيچکدام از آنها بطور كامل به همديگر شباهتی ندارند.

يکی از ويژگيهای اين آثار هنری كه هنوز برای بسياری از مردم نامعلوم می باشد، اينست كه آنها را نه بر روی چوب درخت و يا بر روی مصالح چوبی ديگر ، بلكه بر روی كدوهای خشک آبخيزی كشيده مي شوند. در ابتدا آن را مي تراشند و به سطح پرداخت هنری می رسانند.

در تركمنستان هنوز كساني هستند كه با اين نوع از هنر جديد ابتکاری كه ويژگی ملی تركمن را دارد ، مشغول به كار هستند. دورلی چاريف هنرمندی است ساكن شهرستان عشق آباد که اين هنر را با تصورات و ابتکارات خود توسعه داده است. وي چنين مي گويد: «پيش از اين ،‌ نقش و نگارهای ملی لباسهای مخصوص نوعروسان و يقه لباسهای بانوان را بصورت دستبافت دوزندگی مي كردم. اكنون علاقمندم که اين نقش و نگارها را بر روی كدوها منتقل كنم. اين كدوها را از پيچك خود جدا نموده، آماده مي كنيم. بعد از آن ،‌ اين كدوها را با رنگهای روغنی رنگ مي زنيم. من تلاش مي كنم بر روی اين كدوها ، نقش زنان را ترسيم كنم. برخي از لباسهای اين زنان را كه «چهارپی های سفيد» ناميده مي شوند ، الگو برداری مي كنم . من با تزئين اين كدوها با نقش و نگارهای لباسها و زيور- آلات بانوان تركمن که بر روی چهارپی ها گلدوزی شده اند، ميخواهم آنها را در يكجا جمع آوری كنم و زيبايی زنان تركمن را نشان دهم. هر كدويي اشكال مختلفی دارد. از ميان آنها هر كدامشان باب ميلم باشد، برای خودم انتخاب مي كنم. يكي از کدوها «شب مهتاب» ناميده ميشود. من مي خواهم در اين كدوها ترانه هاي داستانهای «گوراوغلی» و «زهره و طاهير» را توصيف كنم. در اين كدوها مي خواهم شكل و تصوير «زهره و طاهر» را به سليقة خودم ترسيم نمايم. در يكي از تصويرها يك روسري را كه در آسمان به اهتزاز درآمده ، ترسيم كرده ام. كدوهايي كه بر روي آنها نقاشي مي كنند ، انواع مختلفی دارند كه برخي از آنها عبارتند از «كدوی چولپی» ، «كدوی آبخيز» ، «كدوی شير» و «كدوی بازی» و غيره ...

وقتی هنرمند به كدوها با دقّت نگاه کند، به طور مثال مادر خوشبختی را در آن مشاهده خواهد کرد كه با نوزاد دوقلوی خود به مراسم ازدواج مي رود. به اين ترتيب من نيز بوسيله رنگهای روغنی با نقش و نگارهای ظريف خود، آنها را بر روی اين كدوها به تصوير درمی آورم.

بازگشت به فهرست مطالب اين شماره