آرامگاهي
در فراق يار
افسانه اي در باره ي
مناره ي
"توره بك خانم"
منبع : ماهنامه «وازروژدنيه» (چاپ
تركمنستان) جولاي 1999
و. سرگئيف
ترجمه : عظيم بغده
نام كهنه اورگنج در دوره هاي مختلف
تاريخ مشاهده مي شود. برخلاف مناطق ديگر استان داشحوض
، اين منطقه با آثار تاريخي خود مشهور است و يكي از
اين آثار تاريخي ، آرامگاه «تورهبگ خانم» مي باشد. در
بارة اين اثر معماريِ بسيار زيبا ، افسانههاي زيادي
وچود دارد. در يكي از آنها گفته مي شود كه در زمانهاي
بسيار قديم ، حاكم اين منطقه خاني بود كه دختري زيبا
به نام تورهبگ خانم داشت و جوانان زيادي آرزوي ازدواج
با دختر خان را در سر مي پروراندند.
يكي از عاشقان
توره بگ خانم ، يك معمار جوان بود. او آنقدر عاشق اين
دختر جوان بود كه با كوچكترين نگاهش ، دست و پايش را
گم مي كرد. او بالاخره نتوانست عشق خود را نسبت به
دختر خان پنهان نمايد.
يك روز وقتي خان
براي گردش به بيرون آمد ، جوان نزد او شتافت و در
مقابلش زانو زد و راز دلش را بازگفت. خان خشمگين شد و
خواست آن جوان گستاخ را به مرگ محكوم كند. اما چون مرد
جوان معمار ماهري بود ، تصميم گرفت شرايط خود را مطرح
نمايد. به او گفت : «اگر تو براي من مناره اي بسازي كه
بتوانم همة اتباع خود را از بالاي آن ببينم ، دخترم را
به ازدواج تو در خواهم آورد.»
معمار جوان شرط را
پذيرفت و بي آنكه احساس خستگي نمايد ، بسيار زحمت كشيد
و در مدتي كوتاه ، مناره اي ساخت كه بيش از 60 متر
ارتفاع و 143 پله داشت. اين مناره امروز هم زينت بخش
كهنه اورگنج است و اثري تاريخي و زيباست كه با معماري
ويژة خود از ديگر آثار متمايز مي شود.
معمار جوان وقتي
آخرين خشت آن مناره را گذاشت ، از همان بالاي عمارت ،
خطاب به خان گفت : «من شرط شما را به جاي آوردم و حالا
منتظر وعده اي هستم كه شما گفتيد.»
جوان كه در نوك
مناره نشسته بود ، پاسخ خان را به سختي شنيد. او گفت:
«از همانجا به پائين بپر! اگر زنده بماني ، تورهبگ
خانم از آن تو مي شود.»
جوان هوش سرشاري
داشت. ديگي پر از چسب ، مقدار زيادي كاغذ ، تخته هاي
نازك و نيز ريسمان را گرفت و براي خود بالهايي ساخت و
از نوك مناره به پائين پريد. اما باد او را با خود برد
و در بخارا به زمين فرود آورد.
مدت زيادي طول
كشيد تا معمار جوان دوباره به «كهنه اورگنج» بازگردد و
او در تمام اين مدت پير شده بود. پس از بازگشت ، فهميد
كه هم خان و هم دخترش «تورهبگ خانم » فوت كرده اند.
معمار جوان مزار محبوبش را يافت و آرامگاهي بسيار زيبا
بر روي آن ساخت كه هنوز هم پابرجاست و توجة هزاران نفر
را كه به آثار تاريخي و ميراث گذشتگان علاقمند هستند ،
به خود جلب مي كند.
