|
فرهنگ عامه •
فصلنامه ياپراق / سال
1383 /
شماره ي 26-23
(ويژه
نامه فرهنگ و ادبيات عاميانه)
صفحه 61-56
ماتال لار (چيستان ها)
ي. حق جو (يوسف قوجق)
1-
دوين اؤيلأنأ
–
دوين اؤيلأن ،
آتيم
گيتدي دوين اؤيلأن ،
آياغيندا سال
(1)
يوپك ،
ساللاپ
گيتدي دوين اؤيلأن
(گون ،
دوشدوش، سرپيگينگ باغي)
2-ايكي
اينر ، بير مايا
آيلانيپ گيردي چايا
(آي ، گون)
3-قير آت بيلن قره آتيم
بير بيرينينگ ايزيندا
بير بيريني كواليار
جمله عألم گؤزونده
(گيجه گوندير)
4-آئيم بار ،
آي بنديم بار.
اون ايكي هيكل، بير بنديم بار.
(ئيل)
5-بير آغاجيم بار اون ايكي شاخا
هر آغاجي اوتوز ياپراق
ياپراكلارينگ بيري قره ، بيري
آق.
(ئيل ،
اون ايكي آي ، اوتوز گون ، گيجه گونديز)
6-هتجهدم هتجه
(2) بولار
بيلمهديم نيجه بولار
اول ايكي يومورتغادان
قيرق سكيز جويجه بولار
(اون
ايكي آي ، قيرق سكيز هپته)
7-دؤرت اوكارام هاپدا هاپ
بيريني آچدا بيريني ياپ
(دؤرت
پاصيل)
8-اول گيتسه ، قالالار همه
جاندار آرمانلي
دوقكوز بوغوندان گچيپ ، گلر الي
درمانلي
(ياز
پاصيل)
9-ايكي دويپ آغاجيم بار
بيري اؤل ، بيري قوري
(قيش و ياز)
10-آق اينر چؤكمهسه ، بوز مايا
قايماز
(قار و ير)
11-چاپراز دوومأم يازيلار
قارانگيدا دوزولر
(ئيلديز)
12-آغل دولي آقجا قوزي
ارتير تورسام يوكجا قوزي
(ئيلديز)
13-آق مونجوقيم اوزولدي
يره باكا سوزولدي
(سوينن ئيلديز)
14-آغير حاليم كاكا بيلمن
اوونوق داشين دؤكه بيلمن
(آسمان و ئيلديز)
15-ياشليقيندا اوراك يالي
اورتا ياشدا چؤرك يالي
(آي)
16-چاناك دولي سويت يالي
شونسوز گيجأنگ دويت يالي
(آي)
17-دگيرمنينگ اورتاسيندا داشي
بار
گؤرن ئيگيدينگ يوز ئيگريمي ياشي
بار
(آي)
18-بير توقالاك داشي بار
آلتيندان يولداشي بار
اوني بيلن ئيگيدينگ
عقل بيلن هوشي بار
(آي ، گون)
19-تس تگلهك قيزيل داش
جمله عألم اوندان خوش
(گون)
20-كؤلهگهسيز قول آشار
(سس)
21-آخان آخان آخاني
گزر كوللي جهاني
گلر موندان گچمأگه
اتي يوق هم ده قاني
(يل)
22-گيدر گيدر ايزي يوق
دايانماغا ديزي يوق
(يل ـ تووهلي)
23-موندان اوردوم قليجي
عرپدا شانگلار اوجي
(ييلديريم)
24-بير دوغانيم بار ، اؤز
قبريني اؤزي قازار
(دامجا)
25-قوپوردينگ گوپلأر ،
شاپيردينگ شاپلار
مأكيلر مألأر ، عاشيقلار
دينگلأر
(گؤك گولهمسي ، چابغا ، قويون
، مؤجك)
26- بير دوستوم بار ، داغلارا
گلر- گيدر
(اومور)
27-داشدان گؤرسنگ يالدير-يالدير
ياننا بارسانگ ، آقجا بالدير
(سوو)
28-اويوپ آلدين ايزي يوق
(سوو)
29-داغدان قايدار قيقيرار
يول بويونچا سيقيرار
آستين ـ اوستون اتديم ديئيپ
يولبارس كيمين باقيرار
(سيل)
30-هوم مونجوقا ـ هوم مونجوق
اوچوپ گم بولار مونجوق
(اوچقون)
31-بير ساناجيق ناريم بار
حتدينگ بولسا بيرين يار
(كؤز)
32-قيزيل اؤكوز ياتان يرده اوت
بيتمز
(اود)
33-قوواتي يل ، اؤلومي سوو
(اود)
34-آتاسي آتلانيانچا ، اوغلي
بازارا بارار
(توسسه)
35-گؤك ياغليغا دووپ ، گؤگه
سلام ايبرديم
(توسسه)
36-توكاي اتهگي تاكير
تاكير اتهگي ايكي چوكور
اوندان آشاقراك دوشسنگ
يوودوپ ياتان بير هوكور
(ساچ ، مانگلاي ، گؤز ، بورون ،
آغيز)
37- قره داشدان دؤولن قئيچاك
داش
(قاش)
38- دويپ سيز دريانگ باشيندا
دويبي قومسوز قاميش اوتير
(گؤز و كيرپيك)
39- بير آلاجا يوپوم بار
نيرأ اوزاتسام يتيأر
(گؤز)
40- ايلأك گچر قره آتيم
بيلأك گچر قره آتيم
داغ دويبونينگ سووني
دورلاپ ايچر قره آتيم
(گؤزونگ بأبنهگي)
41-سووسيز يردن سوو چيكار
(گؤز ياشي)
42-گل ديسم گلهنوك
گلمه ديسم گليأر
(دوداك)
43-يري باردا ، آدي يوق
(ايكي مورتونگ آراسي)
44-آغيل دولي آقجا قوزيم
قاپيسين ياپسام ، يوكجا قوزيم
(ديش)
45-خاطار ـ خاطار داش قويدوم
آل آتيمي بوش قويدوم
(ديش ، ديل)
46-آستي قايا
اوستي قايا
اورتاراسي خميرمايا
(ديل)
47-او ياني داش
بو ياني داش
اورتاراسي سايراك قوش
(ديل)
48-مأممد جان ، تور ، گيت
يابيلاري سور ، گيت
اوتوز ايكي قاپينينگ
كيلديني اور ، گيت
(ديل ، دوداك ، ديش)
49- دونا بوره نمز
گؤزه گؤرونمز
(سس)
50-ياپي يوزونده يارتي بؤورك
(قولاك)
51-اكن آغاجيم اگيلمز
اگيلسهده دؤولمز
اگر اوستونه قار ياغسا
گون چيكسادا ارهمز
(آغاران ساچ)
52-ايكي انهنينگ اون اوغلي
همهسينينگ آدي بير
(ايكي الينگ بارماك لاري)
53-تاكير يرده تاي ايزي
(گؤبك)
54- يالاما قايانگ يوزونده
ياشيل دونلي قيز گؤردوم
(اؤت)
55-ير آستيندان آي يؤرأر
(دمير آزال)
56-قارري دويأم چؤكوپ اوتير
قارين ياغين دؤكوپ اوتير
(جوواز)
57-قاينار سوودا اوينايار
باغين اله آيلايار
(يوپك قورچوقي)
58-آنگيرسينا قار ياغار
بأرسينه چؤر ياغار
(جيك ؛ پاختا آراسسالايان
ماشين)
59-قارانگكي اؤيده قاپلانگ
گورلأر
(دگيرمن)
60-توزاني دوولي توتار
آرريلديسي دنيأني
(دگيرمن)
61-قاپيرغاسي باردا ، قاني يوق
دِمي باردا ، جاني يوق
(كؤروك)
62- او يان گچر قير آتيم
بو يان گچر قير آتيم
آياغيندا قيل طاناپ
سويرأپ گچر قير آتيم
(مأكي)
63-اوزين ـ اوزين اورغانيم
اوجون توتوپ دورغانيم
ساچي منينگ قولومدا
دمير پنجه اليمده
(دوكما داراك)
64- ايكي آغاچدان كومهلي
باشي آلتميش جيغالي
(يونگ داراك)
65-قره آتلي قاچار
آق آتلي كووار
(اينگنگه ، ساپاك)
66-سوممه سومر
سويدي دامار
قير آت قاچار
بوز آت كووار
(آك ساپاقلي اينگنگه)
67-كيچيجيك اوغلان كيچيجيك
تاخيا گيرر
(بارماك ، يووسه)
68-ايكي اوج ، ايكي حالكا ،
اورتاراسيندا ميخي بار
(قايچي)
69-قره آتيم قاچار
قانيني ساچار
سوممه توكايلاردان
سومولوپ گچر
(قيركيليق)
70-بير آتيمينگ ايكي كلهسي
بار
(آتيشگير)
71-ايهسيندن يوز گؤرمز
(ترهزي ـ ترازو)
72-چؤل ـ بياواني
گزر اوباني
آلتي اينجيگي بار
ايكي داباني
(ترهزي ـ ترازو)
73-سسسيز ياتار
دويدانسيز توتار
(قاپان)
74-ماتاليم ماتدي
ايكي قولاغي ياتدي
يره گيريپ ، قوم آتدي
(پيل)
75-سن ايرمهسنگ ، اول ايرمز
سن آرماسانگ ، اول آرماز
(كورهك ، ايش قوراللاري)
76-اوتسوز يردن اوت چيكار
(چاكماك ـ چخماق)
77-آينهده گورن يالي
يانيندا دوران يالي
(گوندهليك ، روزنامه)
78-يري آق ، توخومي قره
ال بيلن اكرلر
ديل بيلن اورارلار
(خاط ـ نامه)
79-يوزوني گؤزلهملي
نه جاني بار ، نه ديلي
اؤزوندن آنگلامالي
(خاط ، نامه)
80-بادامجان بادام بيلن
يؤرهمز قدم بيلن
نه آغزي بار ، نه ديلي
گپلهشر آدام بيلن
(خاط ، نامه)
81-اخلاص اتديم آق يره
اكديم ، گؤگردي قارا
ايبرديم هر بير يره
اؤزون اتدي أشگأره
(خاط ، نامه)
82-داشي قابيك ، ايچي خوروش
يؤرأن يولي بللي دير
(قلم)
83-بولدي گيتدي گومموردي
اولي ايله خبر بردي
(راديو)
84-قوشا قارا ، گؤز قوشا
گؤزونگ يتير او باشا
(دوربين)
85-يوز قالالاردان گچيپ
دمير قولاغين گؤريأر
جانيدا يوق ، ديليده
سوراسانگ خبر بريأر
(تلفن)
86-جاني آياكدا
كؤنگلي الده
قوواتي هوادا
(ولوسيپد ـ دوچرخه)
87-جاني اوتدان
آياقي الدن
يورگي دميردن
(اتومبيل)
88-گوجوگيمه «گيت» ديديم
ينه گليپ «يات» ديديم
(سرپيك)
89-دوولدان آسيق
قولاغي كسيك
(توينوك)
90-دويرولسه ياسسيق ، يازيلسا
دون
(اؤي قامشي)
91-سوودا بيتر ، سوودا ئيتر
(دوز ـ نمك)
92-يره اوردوم پالتاني
آغزي قيزيل حالتاني
يردن بير اوغلان چيقدي
اولي ايلنگ سلطاني
(بوغداي)
93-دوودوم ، قويا تاشلاديم
(بؤرهك)
94-آقجا قوزي سووا ايندي
قاراجا اوغلان بيله ايندي
(تووي ، كپگير)
95-ديلدن اؤتر
داماك توتار
(تالخان)
96-تاكيرجاق يرده تاي اوينار
(قوورغا)
97-قاتلاك قاتلاك ياپيلار
بير اونگاتجا اپيلر
(قاتلاما ، چلپك)
98-ييرتيلسا ياماپ بولماز
(الك)
99-پسسهجيك يردن قار ياغار
(الك)
100-بير آزاجيق ماويجا
دگن يري آويجا
(كؤز)
101-آغزي آچيق داييم
آلتي يريندن قايم
(چلك)
102-دؤرت آياغي بار ، دؤشي يوق
(تلأر)
103-اووي يتسه اگيلمز
سووي يتسه سويولمز
گونداغدا داشا دؤنن
داشا اورسانگ دؤولمز
(كچه)
104-بير اؤيوم باز گؤرملي
دپهسيندن گرمهلي
ايشيگي يوق ، تؤري يوق
تأرين تاپيپ گيرمهلي
(پشه خانه)
105-اؤزي باردا ، جاني يوق
قاپيرقاسي باردا ، قاني يوق
(تيگير)
106-قرهجه اوغلان آتلاندي
يورهگيم قوواتلاندي
(قازان)
107-قره سيغريم قاراپ دور
ساري سيغريم يالاپ دور
(قازان و اود)
108-قاتلاك قاتلاك قالادير
قاتلاقين سوو آلادير
بير پنجهجيك اوت سالسانگ
باشيناغاي بولادير
|