|
•
مقاله •
فصلنامه ياپراق / سال
اول /
شماره ي 1 / بهار 1377
صفحه ي :
93-88
تشكيل استان گلستان نويدي بر رشد و توسعهي
منطقهي گرگان و گنبد
منصور آق
سرانجام پس از افت و خيزها و كش و قوسهاي
بسيار مجلس شوراي اسلامي در شور دوم لايحهي
تشكيل استان گرگان را با يك تغيير عمده از
تصويب گذراند. اين تغيير عمده در لايحهي
مذكور دگرگوني در نام استان از «گرگان» به
«گلستان» بود كه مردم شهرستانهاي گنبدكاووس و
مينودشت آن را به فال نيك گرفتند و آن را در
راستاي توجه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و
مسئولين نظام به خواستها و تلاشهاي خود
ارزيابي كردند.
بر اساس اين مصوبه به دولت اجازه داده
ميشود تا نسبت به تاسيس استاني تحت عنوان
استانگلستان به مركزيت شهرستان گرگان
(مشتمل بر شهرستانهاي گرگان، گنبدكاووس،
مينودشت، بندر تركمن، كردكوي، عليآباد و
بندرگز) اقدام كند. به موجب تبصرهي يك
اين مصوبه، يك هيئت پنج نفري به رياست
معاون اول رياست جمهوري و عضويت وزراي كشور،
امور اقتصادي و دارايي، رئيس سازمان برنامه و
بودجه و دبير كل سازمان امور اداري و
استخدامي كشور موظفند مفاد اين تبصره را حداكثر
ظرف چهار ماه به مرحلهي اجرا در آورند.
با توجه به تشكيل عملي و عيني استان
گلستان تا پايان سال 1376، ذيلا نگاهي گذرا
به استعدادها و پتانسيلهاي بالقوه و بالفعل
اين استان داشته و محورهاي رشد و توسعه آن
را به اختصار برميشماريم. اميد است با تلاش و
سعهي صدر نخستين استاندار و مسئولين آتي
ادارات كل استان گلستان گامهاي اساسي در
زمينه محو محروميتها و رشد منطقه در زمينههاي
اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي برداشته
شود. انشاءا...
موقعيت جغرافيايي
استان گلستان
استان گلستان با وسعتي معادل 2022 كيلومتر
مربع، 175
مساحت ايران را دربرميگيرد و از 6 استان كشور
از جمله اردبيل، ايلام، گيلان، همدان،
چهارمحال بختياري و كهكيلويه و بويراحمد
وسيعتر ميباشد. محدودهي جغرافيايي اين
استان از شمال به تركمنستان، از شرق به
استان خراسان، از جنوب به استان سمنان و از
غرب به درياي خزر و استان مازندران منتهي
ميگردد.
از نظر تقسيمات كشوري استان گلستان داراي 7
شهرستان، 15 شهر، 15 بخش، 42 دهستان و
1087
روستا ميباشد.
اين استان با توجه به موقعيت جغرافيايي و
وضعيت توپوگرافي از تنوع آب و هوايي سرد
كوهستاني، معتدل، نيمه خشك و خشك برخوردار
بوده و ميزان بارندگي آن در نقاط مختلف از
150 تا 800 ميليمتر در سال متغير است.
بر اساس سرشماري سال 1370، جمعيت استان
گلستان 1364353 نفر بوده كه در حال حاضر اين
رقم به بيش از 15 ميليون نفر بالغ ميشود.
تعداد نفوس اين استان بيشتر از 10 استان كشور
بوده و
40%
آنها شهرنشين و 60% نيز ساكن روستا ميباشند.
از نظر تركيب جمعيتي و زباني در يك
تقسيمبندي كلي ميتوان مردم استان گلستان
را به دو گروه عمده تركمنها و فارسها تفكيك
نمود. آمار و ارقام رسمي براي تعيين جمعيت
اين دو گروه وجود ندارد، ولي بر اساس
آمارگيري سال 1355 تعداد تركمنهاي ايران
17%
جمعيت كشور ذكر شده كه در صورت ثابت شمردن
نسبت فوق، حدود 1020000 نفر خواهد بود. با فرض
سكونت 220000 نفر در منطقه جرگلان خراسان،
تركمنهاي استان گلستان قريب به 800000 نفر
بوده و بيش از يك دوم جمعيت 15 ميليوني اين
استان ميباشد.
فارسها كه در نواحي جنوبي و غالباً كوهستاني
ساكنند به دو گروه بومي و مهاجر تقسيم
ميشوند. فارسهاي بومي به گويشهاي گرگاني،
كتولي، فندرسكي و مازندراني تكلم ميكنند و
فارسهاي غير بومي نيز از سراسر كشور به اين
منطقه مهاجرت كرده و از عمده مهاجران استان
ميتوان به آذريها، سيستانيها، بلوچها، كردها،
شاهروديها و دامغانيها اشاره كرد.
بررسي محورهاي رشد و توسعهي استان گلستان و
نيازهاي آن
استعدادهاي سياسي:
1ـ
مرز مشترك آبي و خاكي با كشورهاي تركمنستان،
قزاقستان، روسيه سفيد و آذربايجان.
2ـ
تردد مستمر هيئتهاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و
ورزشي جمهوريهاي آسياي ميانه از طريق گمرك
بينالمللي اينچهبرون گنبدكاووس.
3ـ
همجواري با استانهاي خراسان، سمنان و
مازندران.
4ـ
همزيستي مسالمتآميز و برادرانه 15 ميليون نفر
از اقوام مختلف ايران.
* نيازها:
1ـ
گسترش روابط سياسي، اقتصادي، فرهنگي و ورزشي
با جمهوريهاي آسياي ميانه.
2ـ
سرمايهگذاريهاي بيشتر در عمران و آباداني
مناطق نوار مرزي به عنوان دروازهي ورودي
كشور.
3ـ
تاسيس كنسولگري تركمنستان در استان و ترجيح
گنبدكاووس با توجه به حضور مداوم اتباع،
هيئتها و بازرگانان آن كشور در استان گلستان
به ويژه گنبدكاووس.
امكانات كشاورزي:
1ـ
توليد ناخالص حاصل از امور زراعي بيش از 750
ميليارد ريال در سال.
2ـ
زمينهاي كشاورزي 650 هكتار - 45% كل اراضي
مزروعي كشور.
3ـ
زمينهاي كم بازده و قابل احياء 300 هزار
هكتار.
4ـ
مراتع 1042400 هكتار.
5ـ
جنگل 430 هزار هكتار.
6ـ
كشت 72 نوع محصول زراعي و باغي به وزن
تقريبي 2 ميليون تن در سال.
7ـ
انواع دام 46 ميليون واحد دامي.
8ـ
انواع مرغ گوشتي، تخمگذار و جوجه يكروزه 11
ميليون قطعه.
9ـ
شيلات و استحصال مرغوبترين خاويار ايران و
جهان با ميزان ارزآوري ساليانه 35 ميليون
دلار و وزن 70 تن معادل 50% توليد خاويار كشور.
10ـ
توليد محصولات استراتژيك كشاورزي، پنبه،
دانههاي روغني و توتون رتبه اول كشور، گندم
و جو رتبه سوم كشور.
11ـ
سدهاي وشمگير، آلاگل و سد در دست
احداثگلستان.
* نيازها:
1ـ
اجراي پروژههاي آبخيزداري براي جلوگيري از
فرسايش خاك و از بين رفتن ميليونها تن خاك
حاصلخيز منطقه به ارزش ميليونها دلار.
2ـ
حل نهايي مسئله مالكيت زمينهاي كشاورزي.
3ـ
مهار آبهاي سطحي به حجم يك ميليارد متر مكعب
در سال جهت جلوگيري از بروز سيل و غنيسازي
سفرههاي آب زيرزميني.
4ـ
تسريع در احداث كانال 300 كيلومتري انتقال
آب رود هراز از مركز استان مازندران به سد
آلاگل و كانالكشي به اراضي شورهزار و خشك
شمال استان موسوم به بخش هفت.
5ـ
تاسيس ايستگاههاي تحقيقاتي مجهز كشاورزي براي
افزايش توليد در واحد سطح.
6ـ
احياء مهمترين محصول كشاورزي منطقه يعني
پنبه جهت تامين مواد اوليه صنايع نساجي و
سلولزي و صادرات آن همچون دههي 50.
7ـ
ايجاد انبارها و سيلوهاي جديد با توجه به حجم
توليدات استان.
8ـ
احياء مراتع كم بازده و جنگلهاي مخروبه.
پتانسيلهاي اقتصادي، صنعتي، بازرگاني.
1ـ
گمرك بين المللي اينچهبرون گنبدكاووس.
2ـ
بنادر تازه تاسيس تركمن و گز.
3ـ
فرودگاه كلاله مينودشت و فرودگاه در دست
ساخت گرگان.
4ـ
خط آهن شمال به جنوب كشور در بندر تركمن و
گرگان.
5ـ
منابع نفت و گاز درياي خزر و شمال گنبدكاووس
و گميشان.
6ـ
معادن زغال سنگ، خاك نسوز، بوكسيت، سنگ آهك
و نمك.
7ـ
صنايع تبديلي كشاورزي از قبيل كارخانجات
پنبه پاككني، آرد، نئوپان، روغكشي و شير
پاستوريزه 75 واحد.
8ـ
صد و پنجاه هزار بافنده فرش تركمني با توليد
سالانه 18 ميليون متر مربع.
9ـ
شهركهاي صنعتي آققلا، بندرتركمن، بندرگز و
گنبدكاووس و ناحيههاي صنعتي بناور، آقچلي و
گز شرقي.
10ـ
عبور خط لوله انتقال گاز تركمنستان به اروپا
از شمال بندر تركمن و كردكوي.
* نيازها:
1ـ
آزادي كامل سرمايهگذاري صنعتي به ويژه توسط
دولت و موسسات تحت پوشش دولت در امر صنايع
سنگين.
2ـ
احداث صنايع به ويژه صنايع تبديلي كشاورزي
از قبيل ريسندگي، بافندگي، چرمسازي،
كاغذسازي از چوب و ساقه بوته پنبه،
روغنكشي، كنسروسازي، شير پاستوريزه،
آبميوهگيري و غيره با توجه به وفور مواد
اوليه در استان و بازسازي صنايع تبديلي
موجود.
3ـ
احداث پالايشگاه نفت در شمال استان و در جوار
مناطق نفتخيز.
4ـ
ايجاد تسهيلات لازم جهت فعاليت شهركهاي
صنعتي و ناحيههاي صنعتي.
5ـ
ايجاد منطقه آزاد تجاري با توجه به
سوقالجيشي بودن موقعيت استان گلستان و
داشتن مرزهاي آبي و خاكي، جادهاي و راهآهن
با كشورهاي آسياي ميانه.
6ـ
گسترش و تجهيز شهرك بينالمللي اينچهبرون،
شبانهروزي كردن، واگذاري اختيارات كامل يك
گمرك، استقرار نمايندگيهاي گمرك، مؤسسه
استاندارد و غيره جهت تسريع و تسهيل در امر
صادرات كالاهاي غير نفتي و امور ترانزيتي.
7ـ
لايروبي مسير حركت كشتيها به بنادر تركمن و
گز و تجهيز و آغاز به كار عملي بنادر فوق.
8ـ
امتداد راه آهن به گنبدكاووس و گمرك
اينچهبرون و اتصال به خط آهن به عنوان
دومين مسير دسترسي جمهوريهاي آسياي ميانه به
درياي آزاد و ترانزيت كالا تا خليج فارس.
9ـ
كسترش و تجهيز فرودگاه كلاله جهت بهرهبرداري
هواپيماهاي سنگين و تسريع در ساخت فرودگاه
گرگان.
10ـ
سرمايهگذاري اساسي در احياء و صادرات فرش
تركمن به عنوان سومين شاخص صادرات غير نفتي
استان پس از خاويار و پنبه.
11ـ
چهاربانده كردن جادههاي استان به علت بين
المللي و ترانزيتي بودن غالب مسيرهاي استان.
12ـ
ايجاد تسهيلات بيشتر جهت صادرات غير نفتي به
ويژه ساخت صنايع بستهبندي محصولات كشاورزي
و باغي.
تواناييهاي فرهنگي،توريستي و
ورزشي:
دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي و
دانشكدههاي پزشكي، پرستاري و مامايي در
گرگان، دانشگاه آزاد در گرگان، علي آباد و
آزادشهر، دانشگاه پيام نور در بندر تركمن و
گنبد، آموزشكده كشاورزي در گنبد، مراكز آموزش
ضمن خدمت فرهنگيان در گرگان و گنبد.
2ـ
مركز توليد راديويي گرگان.
3ـ
تالار فخرالدين اسعد گرگاني گرگان.
4ـ
نود و يك مدرسهي علوم ديني اهل تسنن و
چهار حوزهي علميه اهل تشيع.
5ـ
جاذبههاي منحصر به فرد تاريخي، مذهبي و
طبيعي (از قبيل آثار باستاني، اماكن، شيوه
زندگي، صنايع دستي و پوشش تركمني،
زيارتگاهها، پارك حيات وحش و ملي گلستان ـ
به عنوان ششمين پارك مهم جهان از نظر تنوع
گياهي و جانوري ـ پاركهاي نهارخوران، دلند و
قرق، آبشارهاي شيرآباد و لوه، جزيره آشوراده،
تالابهاي بينالمللي آجيگل، آلاگل و آلماگل،
سواحل درياي خزر) كه هر سال قريب به 2
ميليون نفر را به سوي خود جلب ميكنند.
6ـ
وجود قهرمانان ورزشي در رشتههاي مختلف و
موقعيتهاي داخلي و بينالمللي.
* نيازها:
1ـ
لزوم گسترش مراكز آموزش عالي و دانشگاهها از
جمله دانشكدههاي دامپزشكي و دامپروري،
مهندسي زراعي و تكنولوژي آب (بخصوص در مناطق
محرومتر، پرجمعيتتر و دورتر مثل گنبد و
مينودشت).
2ـ
دانشگاه علوم و معارف اسلامي اهلسنت در
راستاي نشر علوم اسلامي به خصوص جهت
استفاده طلاب كشورهاي آسياي ميانه (ترجيحاً
در گنبد).
3ـ
ارتقاء مركز راديويي گرگان به مركز ت& | 
