|
•
معرفي
كتاب •
فصلنامه ياپراق / سال
اول /
شماره ي 1 / بهار 1377
صفحه ي :
101-98
معرفي كتاب
«نماز اسلامينگ ستونيدير»
(نماز ستون دين اسلام است)
به كوشش «اوراز پولات اكه بهارلي»، عشقآباد،
انتشارات بينالمللي الهدي، 1997، چاپ اول،
رقعي 62 ص.
اين كتاب نخستين كتاب آموزش نماز به زبان
تركمني است كه بعد از استقلال تركمنستان به
چاپ ميرسد. اين كتاب ارزشمند; حاوي چهل و
شش مطلب و يك مقدمه و فهرست است.
كتاب «نماز اسلامينگ ستونيدير» براي آموزش
نماز به بزرگسالان و همچنين خردسالان تدارك
ديده شده است. در اين كتاب مطالبي درباره
دين اسلام، شرطهاي اصلي آن، حضرت محمد
6
و نزول قرآن
به آن حضرت، صفات خداوندي و فرشتگان آورده
شده است.
بخش اصلي كتاب، به آموزش نماز اختصاص
يافته است. فروض و سنن غسل، طهارت و نيز
استنجا، اوقات نماز، سوره و آياتي كه معمولا
در هر نماز خوانده ميشود، در اين كتاب آمده
است. به غير نمازهاي پنجگانه روزانه،
نمازهاي دو عيد قربان و فطر، تكبير تشريق، نماز
تراويح ماه رمضان، نماز جنازه، نماز جماعت و
طرز اداي نمازهاي قضا شده و اوقات خواندن
آنها نيز در اين كتاب مشخص گرديده است. به
غير از اين، «آيهالكرسي»، «دعاي قنوت» و ده
سوره پاياني قرآن و طرز تلفظ آنها با ترجمه،
ارائه شده است.
طريقه اذان و اقامه آن نيز آورده شده است.
در مقدمه، مختصري از زندگاني حضرت محمد
6
توضيح داده شده است. در شرح مختصر زندگاني
پيغامبر اسلام
6
از كتابهاي تاريخي چون «سيره النبي» ابن
هشام، «تاريخ الكامل» ابن اثير، «قصه انبياء»
بهره گرفته شده است.
غير از اين كتابها، از كارهاي دانشمند قطري
شيخ خالد بن عبدا، شيخ احمد طلايي (مدير
محترم انتشارات حاجي طلايي در ايران)، و آثار
چاپ شده به زبان تركي همچون «خاتم
الانبياء»، «عبادات الاسلاميه» و «علم حال»
استفاده شده است. ده سوره پاياني قرآن از
چاپ تهران به خط عثمان طه است.
از ويژگيهاي اين كتاب ميتوان به مصور بودن
كتاب اشاره كرد. تصويرهايي از طريقه وضو،
تيمم و اقامه نماز، استفاده از اين كتاب را
آسانتر نموده است.
نبرد در قلعه گوك تپه(رمان)
يوسف قوجق، طرح جلد از احمدآقا
قليزاده، مؤسسه انتشارات سوره،
1376، چاپ اول، رقعي 118 ص، 3300 نسخه،
300 تومان.
رمان «نبرد در قلعه گوك تپه»، اولين رماني
است كه به زبان فارسي در باره رشادتها و
ايستادگي تركمنها در برابر هجوم روسها به تحرير
در آمده است. نويسنده، اين رمان را بر اساس
مطالعات آثار نويسندگان تركمن همچون «نارقليچ
خوجه گلديوف» و ديدار و بازديد از قلعه «گوك
تپه» در مدت دو سال نوشته است.
حماسه مردم در قلعه «گوك تپه و كشتار مردم
به دست سربازان تزار، سالها زبانزد عام و خاص
بود. و اين چنين بود واقعه دردناك «گوك
تپه»، كه سينه به سينه نقل شد و در شعر و
موسيقي تركمنها نقشي جاودانه و حماسي يافت.
واقعهاي كه آهنگي هم به يادگار از آن به
جاي مانده است، از نوازندهاي گمنام».
نويسنده، در اين رمان به آن نوازنده نام
«ياش بخشي» (به معناي نوازنده جوان) ميدهد
و از زبان او واقعه «گوك تپه» را در سيزده
فصل بيان ميدارد.
دنياي زيباي بچهها (مجموعه شعر)
همرا شير (شاعر تركمنستان)، ترجمه يوسف قوجق،
تصويرگر نيلوفر ميرمحمدي، مؤسسه انتشارات
سوره، 1376، چاپ اول، رقعي 46 ص، 11000
نسخه، 190 تومان.
«همرا شير» بسال 1950
ميلادي در روستاي «بشير» از شهر «خواجام باز»
به دنيا آمد. در سال 1972 تحصيلاتش را در رشته
«فقهاللغه» در دانشگاه دولتي ن. گوركي به
پايان رسانيد. تا به حال كتابهاي زيادي براي
كودكان و نوجوانان از وي به چاپ رسيده است.
كتابهايي چون: «راه جنگل» (سال 1978)، «آهنگ
پرنده»، «رد پاي خرگوش»، «اسمم را در
مكتبخانه بنويسيد»، «كتاب سبز»، «درهاي
كاغذي»، «نان مقدس»، «اسب ديوانه» و...
وي يكي از بهترين شاعران كودك و نوجوان
تركمنستان است كه به با زباني ساده و گاه
طنزآميز، دنياي كوچك بچهها را به تصوير
ميكشد.
«دنياي زيباي بچهها»، اولين ترجمه از منتخب
اشعار او به زبان فارسي است. در اين مجموعه،
ترجمه بيست و يك شعر از او به چاپ رسيده
است. تصويرگري خانم نيلوفر محمدي بر گيرايي
اين كتاب افزوده است.
ايمان
تركمن (منتخبي از اشعار سه شاعر تركمنستاني)
انتخاب و ترجمه عبدالرحمن ديهجي، ناشر مؤسسه
فرهنگي درچه، 1376، چاپ اول، رقعي 153 ص،
10000 نسخه، قيمت 500 تومان.
عبدالرحمن ديهجي اين بار پس از ترجمه
برگزيده اشعار مختومقلي فراغي، دست به كار
جديدي زده است كه شايسته تقدير است. ترجمه
برگزيده اشعار شاعران معاصر تركمنستان، «كريم
قربان نفساف»، «بردينظر خداينظرف» و
«قرباننظر عزيزف» به منظور آشنايي هموطنان با
انديشههاي اين شاعر پيشتاز تركمن صورت گرفته
است.
ديهجي، از شاعر توانا «كريم قربان نفس»
شروع كرده است. او پس از شرح كوتاهي از
زندگاني اين شاعر، ترجمه سي و پنج شعر از او
را ارائه داده است.
«كريم قربان نفساف» شاعر
پرآوازه تركمنستاني در سال 1929 ميلادي در
روستاي «ييلانلي» از توابع بخش «گؤك تپه»
متولد شد. اولين شعرش در روزنامه «صداي
كالخوزچي» به چاپ رسيد. در دانشگاه «آ.م.
گوركي» تركمنستان موفق به اخذ ليسانس ادبيات
شد. قربان نظر به خاطر برخورداري از درك عميق
سياسي دو بار به نمايندگي مجلس انتخاب گرديد
و اولين مجموعه شعرش را با نام «سرچشمه
نيروي من» در سال 1951 ميلادي چاپ كرد و پس
از آن كتابهايي چون «قلب سرباز»، «تايماز
بابا» (1960)، «پدر و فرزند»(1961) و «امروز و
ديروز» و ... او در سال 1967 به عنوان نويسنده
خلق تركمنستان (عنواني كه از سوي دولت به
بهترين شاعران و نويسندگان اهداء ميشود) را از
آن خود كرد».
دومين شاعري كه ديهجي، شرح حال و ترجمه
برگزيده اشعار او را ارائه داده، «بردينظر
خداينظرف» است. «ايمان تركمن در قلعه گؤك
تپه» جزو بيست و دو شعري است كه مترجم در
اين قسمت آورده است. مترجم نام كتاب ترجمه
خويش را از اين شعر خداينظرف گرفته است.
«بردينظر خداينظرف» در
سال 1927 ميلادي، در بخش «يربند» از توابع شهر
عشقآباد متولد شد. اولين اشعارش بين سالهاي
1943-44 در نشريات محلي به چاپ رسيد. به سال
1950 در روزنامه «سووت تركمنستاني» مشغول به
كار شد و به تدريج به عنوان شاعر و
نويسندهاي خلاق خود را به مردم تركمنستان
شناساند. خداي نظرف كتابهاي بيشماري به چاپ
رسانده است. از آن جمله ميتوان به،
«انساني برفراز زمان»، «دنياي من»، «شير
مادر»، «چشمان ردياب» و... اشاره كرد».
در بخش پاياني، مترجم ترجمه هفده شعر از
«قرباننظر عزيزف» را آورده است. «قرباننظر
عزيزف» شاعر جوانمرگ تركمنستان در سال 1940 در
روستاي «بوزميين» از توابع شهر عشقآباد چشم
به دنيا گشود. در سال 1964 ليسانس زبانشناسي
را از دانشگاه دولتي تركمنستان گرفت و در
روزنامه «ميدام تاييار» مشغول به كار شد. در
سالهاي
1972-1975 در شوراي نويسندگان تركمنستان به
عنوان مشاور ادبي به فعاليت پرداخت. شاعر در
ماه سپتامبر سال 1975 بر اثر حادثهاي ناگوار
زندگي را بدرود گفت. از مجموعه اشعارش
ميتوان «خلعت» و «باور» و «سردار من» و ... را
نام برد.
اين كتاب را ميتوانيد از كتابفروشيهاي
معتبر سراسر كشور تهيه نماييد.
مقدمهاي بر شناخت ايلات و عشاير تركمن
ابراهيم كلته، گنبدقابوس، انتشارات حاجي
طلائي،
1375، چاپ اول، رقعي 64 ص، تيراژ 3300
جلد، 1800 ريال.
«جامعه عشايري تركمن
عموماً در طي سده حاضر هجري شروع به اضمحلال
و فروپاشي نموده و در معرض فرآيند شتابان
اسكان و يكجانشيني قرار گرفته است به طوري
كه در مناطقي نظير بندر تركمن، بعد از طي هفت
دهه از اين قرن، گروههاي كوچنده به
روستائيان و شهرنشينان كاملي بدل گشته اند.
ولي به هر حال بايد اذعان نمود كه با وجود
فرآيند شتابان تحول، هنوز گروههاي كوچنده در
نقاط تحول گريزتر شرقي و شمالي تركمن صحرا
ديده ميشوند. اين گروهها كه به صورت نيمه
كوچندگي در بردهاي كوتاه كوچ مينمايند،
قشلاق خود را در ميان روستاهاي عشاير اسكان
يافته سپري مينمايند. نتايج به دست آمده از
تحقيقاتي كه توسط نگارنده و همكاران درباره
عشاير تركمن انجام گرفته است، نشان ميدهد
كه عشاير كوچنده در 57 روستاي عشايري زيست
ميكنند و نسبت عشاير كوچنده در اين روستاها
به كل جمعيت روستاها از 6 تا 55 درصد در نوسان
است.
بر اساس نتايج همين تحقيق از نظر نسبت
كوچندگان به اسكان يافتهها، ميتوان اين
روستاها را به گروه كم تراكم و پر تراكم
تقسيمبندي كرد. تعداد روستاهاي پرتراكم 15
پاره بوده و بطور متوسط 454 درصد از آنان
كوچنده است. تعداد روستاهاي كم تراكم نيز 42
پاره است كه به طور متوسط 75 درصد آنان
كوچنده ميباشد».
نويسنده با اين مقدمه كوتاه به ضرورت
مطالعه بر روي عشاير تركمن را پيش ميكشد و در
اولين فصل نگاهي گذرا به تاريخ مردم تركمن
دارد. در فصل دوم كوچ و علل آن در ميان
تركمنها بررسي ميشود. «ساختار اقتصادي» عنوان
فصل سوم كتاب است. نويسنده در اين فصل به
بررسي صنايع دستي و زراعت (به طور خلاصه)
ميپردازد. موضوعات اين فصل از اين قرار است:
چادر(اؤي) و آشنايي با آن، دام و تركيب
دامها، مرتع، نيروي انساني، زراعت، صنايع
دستي، دادوستد و مبادله، تعاون يا ياوار.
نويسنده فصل چهارم را، «ساختار اجتماعي» نام
داده و در آن به تركيب و نوع خانوادهها در
ميان تركمنها ميپردازد. موضوع قشربندي
اجتماعي نيز در اين فصل بررسي شده است.
تركمنها جزو كوچروهاي بدون قشربندي محسوب
ميشوند و به دو گروه «ايگ» و «قول» تقسيم
ميشوند. آداب، سنن، اعتقادات و باورهاي قومي
تركمنها را در اين فصل ميتوانيد مطالعه كنيد.
لاله، هودي، سويت قازان، بازيهاي كودكان،
آيتماجالار، ذكر خنجر يا رقص خنجر، ساز و آواز،
اسطوره، باورها و اعتقادات، توتميزم مطالب
اين قسمت هستند. فصل پنجم به ساختار ايلي و
نظام سياسي قوم تركمن اختصاص دارد. در اين
فصل گروهبندي تركمنها در دو گروه «مكاني» و
«سنتي» بررسي شده است. نويسنده در اين فصل
به طوايف تركمن و طوايف مقدس آن اشارهاي
دارد. «قان دوشر»(خويش خوني) در ميان تركمنها
نوع ديگري از خويشي است كه امروزه كمتر
ديده ميشود. فصل ششم
«ساختار سياسي» نام دارد. در
اين فصل ساختار سياسي تركمنها با توجه به
گروهبنديهاي مكاني(سكونتي) مطالعه ميشود.
ارزش «ياش اولي» (بزرگسال) يا «آق ساقغال»
(ريشسفيد) و «بگ»
در جامعه تركمن مهم است. «نظام مالياتي»
آخرين مطلب اين كتاب است.
دوستداران پژوهشهاي عشاير ايراني ميتوانند
اين كتاب نه چندان حجيم ولي ارزشمند را از
كتابفروشيهاي معتبر تهيه كنند.
|
