فصلنامه ي فرهنگي ، ادبي و اجتماعي تركمنهاي ايران

در باره ي فصلنامه


صفحه ي اصلي

در باره ي فصلنامه

در باره ي هيأت تحريريه

 

آرشيو


جديدترين شماره

شماره هاي پيشين

 

ارتباطات


دفتر يادداشت

 تماس با ما

وبسايت ها

 

 

روزي يك ضرب المثل



 
   

 

فرهنگ‌ توصيفي ‌نويسندگان‌،شاعران ‌وهنرمندان‌

عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌


فصلنامه ياپراق / سال اول / شماره ي 1 / بهار 1377

صفحه ي : 14

سعيدمحمود درخشنده‌ توماج‌

 

مقدمه‌

 قوم‌ تركمن‌ با وجود داشتن‌ نويسندگان‌، شاعران‌ و هنرمندان‌ بسيار، هنوز نيز از شخصيتهاي‌ برجسته‌ي‌ جامعه‌ي‌ خويش‌ اطلاع‌ چنداني‌ ندارد. در گذشته‌، آثار شاعران‌ و نويسندگان‌ تركمن‌ در تنگاتنگ‌ مسائل‌ و مشكلات‌ عديده‌ از بين‌ مي‌رفت‌ و به‌ دست‌ آيندگان‌ نمي‌رسيد. اين‌ مشكلات‌ را مي‌توان‌ در برخوردهاي‌ پي‌درپي‌ قومي‌ و نيز فقر تذكره‌نويسي‌ و تاريخ‌نگاري‌ در اين‌ قوم‌ دانست‌.

 گذشته‌ي‌ تركمن‌، در تاريخ‌ نه‌ چندان‌ روشن‌ او گم‌ گشته‌ است‌. گذشته‌ي‌ اين‌ قوم‌ در موارد اندكي‌ به‌ ثبت‌ رسيده‌ است‌ و آن‌ را نيز بايد مرهون‌ عرفاني‌ دانست‌ كه‌ بين‌ آنان‌ مقبوليت‌ عامه‌ دارد. عرفان‌ اسلامي‌ در ميان‌ اين‌ قوم‌، در زمان‌هاي‌ خاصي‌ به‌ اوج‌ خود مي‌رسيده‌ است‌ و در اين‌ ميان‌ عرفاي‌ گرانقدري‌ به‌ جامعه‌ي‌ اسلامي‌ تقديم‌ مي‌داشت‌ كه‌ از چشم‌ تذكره‌نويسان‌ اقوام‌ مسلمان‌ ديگر نيز به‌ دور نمي‌ماند و در آثار آنان‌ به‌ ثبت‌ مي‌رسيد.

 گمنامي‌ هنرمندان‌ تركمن‌، در قرون‌ گذشته‌ به‌ مراتب‌ بيشتر از گمنامي‌ شخصيت‌هاي‌ ديگر اين‌ قوم‌ بوده‌ است‌; چرا كه‌ اينان‌ مقبوليت‌ عامه‌ نداشته‌اند و از طرف‌ ديگر معمولا اشخاص‌ عامي‌ بوده‌اند كه‌ به‌ قريحه‌ي‌ خدادادي‌ خود در اوج‌ هنر خاص‌ قوم‌ خود قرار گرفته‌اند. همچون‌ نوازندگان‌ كه‌ نام‌ برخي‌ از آنان‌ فقط از طريق‌ ادبيات‌ شفاهي‌ به‌ ما رسيده‌ است‌.

 ما در هر شماره‌ مصاحبه‌اي‌ با يكي‌ از شخصيت‌هاي‌ ادبي‌، فرهنگي‌ و هنري‌ معاصر تركمن‌ خواهيم‌ داشت‌. پس‌ از پايان‌ هر مصاحبه‌ در مقاله‌اي‌ جداگانه‌، سالشمار زندگي‌ آن‌ شخصيت‌ و نيز آثار او به‌ ترتيب‌ انتشار، آورده‌ خواهد شد.

 اين‌ كار باعث‌ خواهد شد تا به‌ مرور، فرهنگ‌ كاملي‌ از نويسندگان‌، شاعران‌ و هنرمندان‌ معاصر تركمن‌ را گرد آوريم‌ تا در تاريخ‌ ثبت‌ گردد و از طرف‌ ديگر چراغي‌ فراروي‌ محققان‌ و پژوهندگان‌ باشد كه‌ به‌ هر دليل‌، قصد مطالعه‌ در آثار و افكار آنان‌ را دارند.

 سالشمار زندگي‌ عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌ طانا با كاستي‌هايي‌ از نظر ثبت‌ تاريخ‌ برخي‌ از موارد همراه‌ است‌ كه‌ خود استاد نيز نتوانستند آن‌ را دقيقا براي‌ ما روشن‌ سازند. / سردبير

 

  الف‌- سالشمار زندگي

 1320 تولد در روستاي‌ «قيزلر» از توابع‌ بخش‌ داشلي‌برون‌ شهرستان‌ گنبدكاووس‌.

 1336 مهاجرت‌ به‌ همراه‌ خانواده‌ به‌ روستاي‌ «قراقچي‌» به‌ علت‌ مشكلات‌ مالي‌.

 ؟   حفظ كامل‌ قرآن‌ با تجويد; به‌ روايت‌ حفص‌ علي‌ قراءه‌ امام‌ عاصم‌ در دارالحفاظ استاد شيخ‌ القراء حاج‌ آنامحمد قاري‌.

 1336 فراگرفتن‌ علوم‌ فقه‌، حديث‌، تفسير، صرف‌ و نحو، منطق‌، كلام‌، اصول‌ و فروع‌، فصاحت‌ و بلاغت‌ در مدرسه‌ عرفاني‌ «قره‌ بلاغ‌» نزد استاد علامه‌ حاج‌ يارمحمد آخوند نظري‌ در مدت‌ 14 سال‌.

 1346 آغاز فعاليتهاي‌ فرهنگي‌ در دوران‌ طلبگي‌ و نوشتن‌ چند رساله‌.

 1349 تأسيس‌ و پايه‌گذاري‌ حوزه‌ علميه‌ عرفاني‌ قراقچي‌ در روستاي‌ قراقچي‌.

 1358 تغيير سبك‌ و روش‌ تدريس‌ و ارائه‌ برنامه‌هاي‌ جديد به‌ طلاب‌، و نيز ايجاد تشكل‌ «حركت‌ ترويج‌ علوم‌ ديني‌» متشكل‌ از روحانيت‌ تركمن‌ صحرا به‌ همراه‌ اساسنامه‌ي‌ آن‌ در هفده‌ ماده‌.

 ؟   تأسيس‌ چندين‌ كتابخانه‌ در سطح‌ روستاهاي‌ منطقه‌.

 1369 آغاز همكاري‌ با صدا و سيماي‌ مركز گرگان‌ به‌ عنوان‌ مفسر قرآن‌ كريم‌ از ديدگاه‌ عرفاني‌.

 ؟    تدريس‌ در «جامعه‌ الرسول‌» گرگان‌ به‌ طلاب‌ جمهوريهاي‌ آسيانه‌ ميانه‌.

 

 ب‌- آثار منتشر شده‌:

 -1 موعظه‌ المسلمين‌:]موعظه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، نشر قابوس‌، (بي‌تا)، 304ص‌.

 -2 نصيحه‌ الطالبين‌:]موعظه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، مكتبه‌ الاسلاميه‌، اول‌ 1361، 70 ص‌، 3000 نسخه‌.

 -3 موكب‌ الاسلام‌:]موعظه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، تهران‌، نشر فرهنگ‌ قرآن‌، اول‌ 1362، 42 ص‌، 1000 نسخه‌، 65 ريال‌.

 -4 ارشاد المومنين‌ الي‌ سبيل‌ رب‌ العالمين‌ (در دو جلد):]موعظه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، مكتبه‌ الاسلاميه‌، اول‌ 1363 ، 500 ص‌، 3000 نسخه‌، 400 ريال‌.

 -5 فضيله‌ الاتحاد:]موعظه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، مكتبه‌ الاسلاميه‌، (بي‌تا)، 41 ص‌.

 -6 تنبيه‌ الاخوان‌ في‌ معرفه‌ مخدوم‌ قلي‌ ايشان‌:]مختومقلي‌شناسي‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، تهران‌، نشر فرهنگ‌ قرآن‌، اول‌ 1363، 39 ص‌، 3000 نسخه‌، 65 ريال‌.

 7ـ ارشاد التركمان‌ الي‌ مذهب‌ النعمان‌:]موعظه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، نشر قابوس‌، اول‌ 1363 ، ج‌ اول‌، ص‌ 168، 5000 نسخه‌.

 -8 فضائل‌التركمان‌:]مردم‌شناسي‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، ناشر نورمحمد آخوند بازيار، اول‌ 1364، ص‌ 156، 3000 نسخه‌، 200 ريال‌.

 -9 دوائر الايمان‌:]عقايد[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، ناشر قارمحمد آخوند رجال‌، (بي‌جا)، (بي‌تا)، 79 ص‌.

 -10 تحفه‌ الحركه‌ الربانيه‌ في‌ حل‌ اعراب‌ عوامل‌ الجرجانيه‌ (عربي‌):]نحو[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، ناشر نورمحمد آخوند بازيار، اول‌ 1367، ص‌ 317، 2000 نسخه‌، 800 ريال‌.

 -11 دستور حج‌:]فقه‌[

 استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي‌، گنبدكاووس‌، نشر قابوس‌، اول‌ 1362، 58 ص‌.

 

 پ‌- آثار منتشر نشده‌:

 -1 نحبه‌ اعمال‌ الصلاه‌ (تركمني‌):]فقه‌[

 2ـ تفسير والعصر (تركمني‌):]تفسير[

 3ـ بحر العرفان‌ في‌ تفسير القرآن‌ (تركمني‌):]تفسير[

 -4 مناهل‌ العرفان‌ (تركمني‌):]عرفان‌[

 -5 اتمام‌ الاعلام‌ في‌ احكام‌ الاسلام‌ (تركمني‌):]احكام‌[

 -6 تحفه‌ الاخوان‌ في‌ احكام‌ صيام‌ رمضان‌ (تركمني‌):]فقه‌[

 -7 الفوائد الكبري‌ في‌ احكام‌ المتعلقه‌ بالموتي‌ (تركمني‌):]احكام‌[

 -8 تحفه‌ الزوار في‌ بيان‌ مناهج‌ الحجاج‌ و العمار (تركمني‌):]احكام‌[

 -9 تحفه‌ السالك‌ (تركمني‌):]عرفان‌[

 -10 مرام‌ الطالبين‌ في‌ دفع‌ عذل‌ العاذلين‌ (عربي‌):]اخلاق‌[

 -11 ترغيب‌ المومنين‌ بمولد سيد المرسلين‌ (تركمني‌):]مولد النبي‌[

 -12 الياقوت‌ الثمين‌ في‌ اصطلاح‌ حديث‌ النبي‌ الامين‌ (عربي‌):]علوم‌ حديث‌[

 -13 المراده‌ في‌ سير القاده‌ (عربي‌):]تاريخ‌[

 -14 تفكر الاخوان‌ في‌ اطوار الانسان‌ (عربي‌):]عرفان‌[

 -15 الفتح‌ الرحماني‌ في‌ ترجمه‌ مقدمه‌ مختصر المعاني‌ (تركمني‌):]بلاغت‌[

 -16 السعايه‌ في‌ توضيح‌ مقدمه‌ الهدايه‌ (تركمني‌):]فقه‌[

 -17 اتم‌ البيان‌ في‌ قوانين‌ خط التركمان‌ (تركمني‌):]ادبيات‌[

 -18 التبيان‌ في‌ منهج‌ الخط و لسان‌ التركمان‌ (تركمني‌):]ادبيات‌[

 -19 تركمان‌ يازغي‌سي‌نينگ‌ يول‌لاري‌ (تركمني‌):]ادبيات‌[

 -20 شيرين‌ بيان‌ در شجره‌ي‌ ترك‌ زبان‌ (فارسي‌):]نسب‌نامه‌[

 -21 الكليه‌ الغراء في‌ ترجمه‌ القراء

 -22 الدرر النضيده‌ في‌ نظم‌ العقيده‌ (تركمني‌):]عقيده‌، شعر[

 -23 اكليل‌ المسلمين‌ في‌ نظم‌ اصول‌ الدين‌ (عربي‌):]عقيده‌، شعر[

 -24 مفتاح‌ السعاده‌ في‌ ترجمه‌ فحاخ‌ العباده‌ (تركمني‌):]دعوات‌[

 -25 فقه‌ المبتدي‌ (عربي‌):]فقه‌[

 -26 احسن‌ المرام‌ في‌ التخلق‌ باخلاق‌ الكرام‌ (عربي‌):]اخلاق‌[

 -27 فتح‌ الباري‌ في‌ جواب‌ اسئله‌ نورجان‌ آخوند القاري‌ (عربي‌):]رديات‌[

 -28 كشف‌ اللبس‌ عن‌ شبهات‌ الخمس‌ (تركمني‌):]رديات‌[

 -29 احسن‌ الخلاق‌ في‌ بيان‌ احكام‌ الطلاق‌ (تركمني‌):]فقه‌[

 -30 لزوم‌ الاقتصاد في‌ العمل‌ و الاعتقاد (عربي‌):]عقائد[

 -31 الاماديح‌ في‌ صلاه‌ التراويح‌ (تركمني‌):]فضيلت‌[

 -32 كتاب‌ الارشاره‌ بالسبابه‌ (تركمني‌):]فقه‌[

 -33 فتح‌ العلي‌ في‌ تشريح‌ ديوان‌ مخدوم‌قلي‌ (تركمني‌):]ادبيات‌ و عرفان‌[

 -34 فتح‌ الخبير في‌ نظم‌ سيره‌ المولود المنير (عربي‌):]مولود النبي‌[

 -35 اشفاء القلوب‌ في‌ ذكر علام‌ الغيوب‌ (عربي‌):]عرفان‌ [

 -36 قيرق‌ حديث‌ (تركمني‌):]حديث‌[

 -37 عقيده‌ (تركمني‌):]عقائد[

 -38 تاريخچه‌ي‌ وهابيت‌ (تركمني‌):]تاريخ‌[

 -39 ميزان‌ الاعتدلال‌ في‌ بيان‌ الحق‌ و الضلال‌ (تركمني‌):]نقد عقايد[

           

 

در همين رابطه نگاه كنيد به:

 گفتگو با استاد عبدالرحمن‌ آخوند تنگلي

 

 بازگشت به فهرست مطالب اين شماره

 

 

فصلنامه ي ياپراق يك نشريه ي غيردولتي است و به هيچ گروه ، تشكيلات ، سازمان ، حزب و انجمني وابسته نيست

و افتخارش اين است كه به شكل مستقل ، در حيطه ي فرهنگ ، هنر و ادبيات تركمنها فعاليت مي نمايد.